Ceremonia na własnych zasadach. Ślub bez księdza i urzędnika – dla kogo to dobre rozwiązanie?

Tradycyjny model ślubu – czy to cywilnego z urzędnikiem, czy kościelnego z duchownym – ma sztywne ramy, z góry określone formuły i ograniczoną swobodę personalizacji. Tymczasem coraz więcej par poszukuje ceremonii, która w 100% odzwierciedla ich historię, wartości i przekonania. Odpowiedzią na te potrzeby stała się świecka ceremonia ślubna, czasami określana też jako ślub symboliczny czy ślub humanistyczny.

Choć w Polsce uroczystość ta nie wywołuje skutków prawnych (aby związek był legalny, wciąż potrzebny jest ślub cywilny), to jej znaczenie emocjonalne i społeczne jest dla wielu par nie do przecenienia. Dla kogo taki niestandardowy i w pełni personalizowany ślub bez księdza i urzędnika jest idealnym rozwiązaniem?

Czym jest ślub symboliczny?

Ślub symboliczny (humanistyczny, świecki) to uroczystość nieposiadająca mocy prawnej ani religijnej, często bardzo emocjonalna, spersonalizowana i piękna. Para młoda nie podpisuje żadnych dokumentów, a ceremonia nie jest rejestrowana przez państwo czy związki wyznaniowe. Mimo to – dla wielu ludzi – ma ogromną wagę emocjonalną i duchową.

Śluby symboliczne, bez księdza i urzędnika, mogą odbywać się w wybranym przez parę miejscu. Ceremonie ślubne, które prowadziłam odbywały się m.in.: nad Wisłą, w ogrodzie przylegającym do starego młyna, w domu rodzinnym, w kinie czy na dziedzińcu starej fabryki. Wybór może wynikać z historii pary (miejsce, z którym oboje są związani emocjonalnie) czy z chęci włączenia w ceremonię poza otoczeniem ludzkim również tego przyrodniczego.

Także czas świeckiej ceremonii ślubnej może się różnić. Wiele par decyduje się na pojedynczą, trwającą około godziny uroczystość. Inne jednak wybiorą bardziej złożoną formę, na którą składają się np. osobne przygotowania i mniejsze ceremonie lub kręgi w gronie bliskich każdej z osób zawierających małżeństwo i dopiero potem większy ślub łączony. Jeszcze inni, aby podkreślić graniczny charakter obrzędu, chcą, aby jego kluczowe elementy zawarły się między zachodem a wschodem słońca itp.

Każda sytuacja jest inna i za każdym razem celebrantka lub celebrans przygotowują osobny scenariusz uroczystości dopasowany do potrzeb pary.

Ślub bez księdza? Rozwiązanie dla par niereligijnych lub niepraktykujących

To najbardziej oczywista grupa docelowa. Wiele osób nie utożsamia się z żadnym wyznaniem, ma świecki światopogląd, a jednocześnie pragnie uroczyście celebrować miłość w rytualny sposób, kładący nacisk na okoliczności, indywidualne przysięgi, zaangażowanie bliskich w uroczystość czy rytualne gesty i działania.

• Pozostanie w zgodzie ze sobą - ślub humanistyczny pozwala uniknąć konieczności przystępowania do sakramentów czy spełniania wymogów religijnych, które są niezgodne z przekonaniami pary.
• Skupienie na związku - ceremonia bez księdza i urzędnika koncentruje się wyłącznie na historii, wartościach i przyszłości pary, a nie na dogmatach.

Dla kogo jeszcze ślub bez księdza i urzędnika to dobre rozwiązanie?

Ślub cywilny jest zazwyczaj krótki i urzędowy. Ślub humanistyczny to czysta karta, którą para dopiero zapisuje swoją własną historią, wspólnie z celebrantką dopasowując scenariusz do specyfiki swojej relacji, wrażliwości i wartości. To rozwiązanie idealne dla osób, które:

• chcą własnych przysiąg. Przysięgi są dla wielu osób istotnym elementem ceremonii i mogą być napisane przez parę, bez konieczności używania formalnych, prawnych czy religijnych sformułowań. Dzięki temu są autentyczne i poruszające;
• marzą o wyjątkowym miejscu, które koresponduje z potrzebami pary, z okolicznościami poznania się przez dwoje ludzi, z chęcią połączenia w trakcie uroczystości porządku kultury i natury. Nie ma ograniczeń urzędowych co do lokalizacji. W przeciwieństwie do ślubu cywilnego, wybór innego niż w obrębie budynku miejsca ceremonii zwykle nie generuje dodatkowych kosztów;
• pragną osobistej opowieści. Celebrantka pracuje z parą, tworząc scenariusz, który będzie uwzględniał jej światopogląd, wrażliwość, więzi dwoje ludzi ze sobą, z bliskimi, ze światem przyrody.

Dodatkowo w Polsce, z powodu braku możliwości prawnego zawarcia związku małżeńskiego przez pary tej samej płci, ślub humanistyczny staje się często jedyną możliwością publicznej i uroczystej celebracji miłości osób LGBT+. Choć bez mocy prawnej, ceremonia bez księdza i urzędnika ma ogromne znaczenie symboliczne i społeczne, stanowiąc oficjalne przypieczętowanie związku w oczach rodziny i przyjaciół. Ślub symboliczny stwarza przestrzeń do ceremonii, która jest z natury równościowa, niewykluczająca i otwarta.

Wiele par traktuje ślub symboliczny jako emocjonalną celebrację połączoną z weselem, podczas gdy formalności prawne przeprowadzają w Urzędzie Stanu Cywilnego w innym terminie. Zdarzają się także uroczystości łączone, w trakcie których formalną część prowadzi urzędnik, a ceremonia humanistyczna jest już prowadzona przez celebrantkę lub kogoś z bliskich. Ślub cywilny można trwa zazwyczaj ok. 15 minut w USC, a ceremonia humanistyczny nie jest tak obarczona presją czasu.

Dla kogo jeszcze ślub bez księdza i urzędnika będzie świetnym wyborem? Zorganizowanie ślubu cywilnego z osobą obcej narodowości często wiąże się z koniecznością przedstawienia skomplikowanych i przetłumaczonych dokumentów z zagranicy. Ślub symboliczny eliminuje ten problem, pozwalając na swobodne połączenie się, przy jednoczesnym dopełnieniu formalności w kraju partnera w innym czasie. Celebranci i celebrantki często oferują prowadzenie ceremonii dwujęzycznej, co sprawia, że wszyscy goście, niezależnie od pochodzenia, czują się w pełni włączeni w ten wyjątkowy moment.

Jak zorganizować ślub bez księdza i urzędnika?

1. Wybierzcie celebrantkę lub celebranta – może to być profesjonalna celebrantka ślubów humanistycznych, ktoś z rodziny lub przyjaciel (jeśli czujecie taką potrzebę).
2. Razem z osobą prowadzącą zaplanujcie miejsce i czas ceremonii.
3. Razem z celebrantką stwórzcie scenariusz ceremonii – osoba prowadząca zaproponuje przebieg uroczystości, nad którym wspólnie się pochylicie, wybierając z niego to, co odpowiada Waszym potrzebom.
4. Dopasujcie oprawę muzyczną i wizualną – tu także celebrantka podąży za Wami, wskazując możliwości wyboru. Może macie „swoje” znaczące piosenki, jest Wam bliski jakiś gatunek muzyki albo ktoś z bliskich chce Wam zrobić prezent, śpiewając lub grając na instrumencie?
5. Zadbajcie o informację dla gości – warto w zaproszeniu zaznaczyć, że ceremonia nie będzie miała charakteru religijnego ani urzędowego. Ślub humanistyczny ma charakter włączający, więc celebrantka wspólnie z Wami zastanowi się, w jaki sposób zaprosić Waszych bliskich do współtworzenia uroczystości oraz jak wyjść naprzeciw różnicom wynikającym np. ze względów religijnych.

Niezależnie od piękna i osobistego charakteru, należy podkreślić, że ślub symboliczny (humanistyczny) w Polsce nie ma mocy prawnej. Jeśli para chce być uznana za małżeństwo w świetle prawa polskiego, konieczne jest zawarcie:

1. Ślubu cywilnego (w USC lub w plenerze z urzędnikiem).
2. Ślubu konkordatowego (wyznaniowego ze skutkami cywilnymi).

Ślub bez księdza i urzędnika jest więc wyborem dla tych, dla których znaczenie emocjonalne, symboliczne i rytualne ceremonii jest ważniejsze niż natychmiastowe formalności prawne, lub dla tych, którzy z przyczyn formalnych nie mogą zawrzeć związku w tradycyjny sposób. To celebracja miłości na własnych, najpiękniejszych zasadach.