Pożegnania domowe – poradnik

Był czas, gdy śmierć mieszkała w sąsiedztwie. Mogła oznajmiać swe przyjście hukaniem sowy, krakaniem kruka czy wyciem psa. Mogła pojawić się w domu jako nagły podmuch wiatru, wędrowny dziad albo wysoka postać cała w bieli. Stawała u wezgłowia łóżka i czekała. Gdy zabierała człowieka ze sobą, w domu zbierali się sąsiedzi. Przychodzili, by ofiarować zmarłemu ostatnią posługę – by go umyć i ubrać w śmiertelną koszulę, by się modlić i śpiewać pieśni, by być z rodziną zmarłego w czasie długich i trudnych nocy, pustych nocy.

Dziś śmierć wygląda inaczej. Już nie mieszka w sąsiedztwie. Wyproszono ją daleko poza obręb domostw i podwórek. Uciekamy przed nią. Boimy się jej. Zapomnieliśmy, że może być jednocześnie straszna i piękna, bolesna i poruszająca. Że nie musimy się jej tak bardzo obawiać, bo przecież jest jedynie częścią życia.

Poradnik „Pożegnanie domowe - blisko na ostatniej drodze” to próba przywrócenia śmierci życiu oraz oddania krewnym i przyjaciołom sprawczości nad tym, co dzieje się, gdy odchodzi ktoś dla nich ważny. Opowiadam w nim o pożegnaniach przebiegających w domu, w bliskości, w otoczeniu krewnych i przyjaciół, bez pośpiechu. Piszę, jak wyglądały kiedyś i jak mogą wyglądać dzisiaj. Przytaczam słowa osób, które żegnały swoich bliskich w domu i zechciały podzielić się ze mną swoimi historiami. Pokazuję, jak możemy towarzyszyć swoim bliskim w procesie umierania, jak w czuły sposób zaopiekować się ich ciałem po śmierci, jak przygotować domową ceremonię czuwania przy zmarłym, a także jak zaprosić swoją społeczność do bycia z nami w doświadczeniu żegnania tych, którzy byli tej społeczności częścią.

Choć autorką poradnika jestem ja, to publikacja powstała w ciągłej wymianie: z rozmówczyniami w ramach wywiadów indywidualnych, profesjonalistami i profesjonalistkami, uczestnikami i uczestniczkami warsztatów oraz uważnymi czytelniczkami i czytelnikami, którzy zechcieli podzielić się ze mną swoimi sugestiami i refleksjami. Ogromnie dziękuję wszystkim, którzy dołożyli do tego procesu swoją cegiełkę.

Poniżej znajdą Państwo

• poradnik dla odbiorców indywidualnych, czyli dla każdej i każdego z nas;
• a także przewodnik wdrożeniowy, który kieruję przede wszystkim do instytucji związanych z opieką na ostatnim etapie życia: hospicjów, domów pomocy społecznej, zakładów opiekuńczo-leczniczych, szpitali. Wierzę, że nawet, gdy śmierć następuje w jednym z tych miejsc, można przy odrobinie zaangażowania stwarzać warunki do pożegnania „jak w domu”.

Poradnikowi towarzyszą trzy filmy instruktażowe pokazujące różne aspekty domowego pożegnania. Zapraszam do oglądania, lektury oraz do dzielenia się ze mną swoimi refleksjami: rytualy@naprogu.pl.